График работы:
Д-Ж 9.00-18.00
Название
наш Адрес:
Тошкент ш. Чилонзор тумани Фуркат 15/1
ЗВОНИТЕ НАМ

Спорт генетикаси

« Back

Спорт генетикаси 07.05.2020 20:06

«Генетика» – бу сўзни ҳар биримиз ҳаётимизда ҳеч бўлмаса бир марта эшитганмиз. Aммо унинг маъноси ва аҳамиятини тушунамизми? Бугунги мақолада ушбу атамани ва генетиканинг инсон имкониятларига таъсирини батафсил муҳокама қилишга ҳаракат қиламиз.

Генетика фани ирсиятимиз қонунларини ўрганади (кўпинча бу «ген» деб номланади). Олимлар генетикани бир неча турга ажратадилар: молекуляр, экологик, биокимёвий, популяцион ва бошқалар. Унинг усуллари тиббиётда, қишлоқ хўжалигида, микробиология саноатида ва ҳатто муҳандисликда муҳим роль ўйнайди.

Бироқ генетика бўйича энг ёш йўналиш спорт ҳисобланади. Унинг асосий мақсади инсоннинг жисмоний фаоллиги ва унинг ушбу генлар билан боғлиқ қобилиятларини ўрганишдир. Хўш, ушбу фаннинг маъноси нима ва у спортда қандай аҳамитга эга?

Гап шундаки, ҳар бир ота-онада болани қайси спорт турига берган яхшироқ ва фарзандни ушбу соҳага беришга арзийдими, деган кўп саволлар қийнайди. Дарҳақиқат, у аниқ қобилиятларга эга бўлса ҳам, бола бу соҳада ўсиб-улғайиб кетишига кафолат йўқ. Шунда ота-оналар шубҳаланиб савол беришади:

– қайси спорт турини танлаган маъқул?

– бола спорт билан шуғулланишга мойилми?

– бунинг учун у барча фазилатларга эга бўлиши керакми?

– спортда профессионал машқлар унинг соғлиғига зарар етказадими?

– қандай қилиб ўқув жараёнини «ўзига хос бола» учун энг қулай қилиш керак?

Шундай қилиб, бу спорт генетикаси ҳал қиладиган масалалар. Генларни таҳлил қилиш, мушак тўқималари тузилишини ўрганиш, энергия алмашинуви, шунингдек юрак-қон томир тизимининг ишлаши натижасида охир-оқибат қайси жисмоний фаолиятга мос келиши ва келмаслигини аниқлаш имконига эгамиз. Спорт генетикаси болада кучли, бардошли ва тезкор бўлишига асосланган спорт турини танлаш имконини беради. Унинг ёрдами билан сиз максимал самарадорлик ва энг яхши натижаларга эришиш учун ўқув жараёнини мослаштиришингиз мумкин. Бундан ташқари, соғлиқдаги ирсият фаннинг якуний қарорига жиддий таъсир қилади. Биринчи навбатда, юрак-қон томир тизими касалликлари, масалан, юқори қон босими, чап қоринча миокард гипертрофияси, тўсатдан юрак тутилиши, бронхиал астма ва остеопорозга эътибор қаратилади.

Спорт генетикаси ва унинг тадқиқотлари катталарга спортчиларнинг индивидуал хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда ўқув жараёнини тўлиқ мослаштиришга ёрдам беради. Бунга стресс тури, машғулот давомийлиги ва тикланиш даври киради. Диққатга сазовор алоҳида нарса бу парҳез бўйича тавсиялар: энергетик озуқавий қўшимчаларни танлаш, БАДларни қабул қилиш ва дорилар. Aсосийси, биронта ҳам спортчи кафолатланмаган хавфли касалликлар мавжудлигини ўтказиб юбормаслик. Шунга қарамай, бу спорт карьерасидан воз кечиш учун сабаб эмас.

Ўз вақтида жисмоний меҳнат билан боғлиқ ғайритабиийлик ва хавфларни аниқлаш кифоя. Тўлиқ текширувдан ўтинг, шундан сўнг шифокорлар шахсий рационни тузадилар ва махсус даволаш профилактикаси тайинлашади. Бундай жиддий чоралар профессионал спортчининг ўз мақсадига эришиши учун жуда зарур. Чунки спортда муваффақият кўп омилларга боғлиқ:

1. Машғулот жараёни
2. Спортчининг потенциали
3. Парҳез ва турмуш тарзи
4. Жисмоний касалликларнинг олдини олиш
5. Психологик барқарорлик

Шунга асосланиб, спорт генетикасининг асосий вазифаси бу «генлар билан уйғунликни қидириш» деб ҳисоблаш мумкин.

Aфсуски, ҳамма ҳам профессионал спорт билан шуғулланиш учун саломатлик ва етарлича кучга эга эмас. Бу ҳолда, ечим унинг янада эҳтиёткор муқобили – фитнес бўлиши мумкин. Машғулотлар учун жуда кўп сабаблар бўлиши мумкин: вазн йўқотиш, мушаклар массасини ошириш, яхши формада бўлиш ёки ўзини тутиш истаги. Бу ерда спорт генетикаси кутилган натижани тез ва хавфсиз олишга ёрдам беради.


новости
31 Января 2023
Ёшлар сиёсати ва спорт вазирлиги раҳбариятида янги лавозим тайинловлари амалга оширилди.
25 Января 2023
Жорий йил Хитойнинг Ханчжоу шаҳрида ўтказиладиган ёзги Осиё ўйинлари келгуси йил Париж-2024 ёзги Олимпия ўйинларига тайёргарликнинг энг юқори нуқтаси ҳисобланади.
23 Января 2023
Осиё ўйинларидаги оғир атлетика мусобақалари ва Халқаро оғир атлетика федерацияси (IWF) жаҳон чемпионати ўртасидаги тафовутни кенгайтириш мақсадида Ханчжоу-2022 Осиё ўйинларида оғир атлетика мусобақаларининг янги саналари эълон қилинди.
19 Января 2023
2023 йил оғир атлетика мусобақалари Самарканд шахри мезбонлик қиладиган ўсмирлар ўртасидаги Ўзбекистон чемпионати билан бошланади.
16 Января 2023
Ушбу қитъа чемпионати Париж-2024 Олимпиадасига рейтинг очколарни тақдим этиши билан эътиборлидир.
Адрес:
Тошкент ш. Чилонзор тумани Фуркат 15/1